این در حالی است که همزمان قیمت دلار در برابر ارزهای عمده دنیا در بازارهای جهانی روندی رو به کاهش دارد.
از سوی دیگر، تاکنون در خصوص علل افزایش قیمت ارز که بی گمان اثر منفی روی تولیدکننده و مصرف کننده و در نهایت روی اقتصاد ایران خواهد گذاشت ارزیابی های مختلفی شده است.
آنچه در پی می آید گفتگوی قدس با دکتر «فرهاد خرمی» کارشناس اقتصاد بین الملل و عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی است.
*آقای دکتر !چرا نرخ ارزهای عمده دنیا از جمله یورو و دلار حتی در اروپا و آمریکا در حال کاهش است، اما در ایران شاهد افزایش قیمت آنها هستیم؟
**علت اینکه ارزش ریال ایران کاهش پیدا می کند و دلار افزایش می یابد، ریشه اش در تورم انتظاری است که از سال قبل در اقتصاد ما شکل گرفته است. و اینکه شما افزایش نرخ ارز مثلاً دلار در مقابل یورو را زیاد و آنچنانی نمی بینید برای آن است که «آمریکا» و «اروپا» دارای یک وضعیت اقتصادی مشابه هستند و لازم نیست قیمت یکی در مقابل دیگری تغییرات زیادی داشته باشد، در حالی که ما در اقتصاد تفاوت فاحشی با آنها داریم.
*اما بعضی کارشناسان معتقدند کمبود ارز به این افزایش قیمت دامن زده است ارزیابی شما در این خصوص چیست؟
**بنده اعتقادی به اینکه کمبود یورو و دلار در بازار به افزایش نرخ ارز منجر شده ندارم، زیرا بانک مرکزی دلار بسیار زیادی به اقتصاد کشور تزریق کرده و سیاست بانک مرکزی باعث شده است اکنون 4 نوع نرخ دلار داشته باشیم. اما این نظام خوبی نیست. در واقع با اینکه تزریق دلار به بازار از سوی بانک مرکزی به دلیل تورمی که از سال قبل در اقتصاد کشورمان به وجود آمده این عامل باعث افزایش نرخ ارز در بازار شده است. به عبارت بهتر از نیمه دوم سال گذشته وقتی نرخ دلار بالا رفت، بانک مرکزی دلار به بازار تزریق کرد تا قیمت آن را به 1050 تومان برگرداند، اما نه تنها این گونه نشد، بلکه قیمت آن تا 1332 تومان بالا رفت. چیزی حدود 25 تا 26 درصد افزایش قیمت دلار ارزش پول ملی دارد.
*اما این نرخ با نرخ تورمی- 20 درصدی- اعلام شده از سوی دولت بیشتر است.
**بله. گرچه طبق گفته دولت این روزها نرخ تورم 20 درصد است، اما این عدد زیاد درست نیست و نرخ تورم 26 درصد درست تر است
* شما به نادرست بودن سیاست بانک مرکزی در قبال برخورد با افزایش نرخ ارز اشاره کردید سوال این است که آیا این سیاست خود در افزایش قیمت ارز و افزایش نرخ تورم در کشور دخالت داشته است؟
**اینکه دولت سیاستهایی در پیش گرفته که موجب افزایش نرخ تورم شده درست، اما اینکه گفته شده دولت با تزریق دلار به بازار اقتصاد، ارزش پول ما را کاهش داده و یا افزایش قیمت دلار را به وجود آورده است صحیح نیست، زیرا مردم خودشان وضعیت اقتصادی کشور را پیش بینی می کنند و براساس آن تصمیم می گیرند.
مردم می دانستند که تورم افزایش پیدا می کند و به همین دلیل هجوم آوردند به بازار ارز و طلا، زیرا گزینه دیگری برای سرمایه گذاری که بتواند بازدهی مناسبی داشته باشد، نبود لذا شما می بینید که قیمت سکه و طلا بالا رفت.
*شایعاتی مطرح است مبنی بر اینکه بانک مرکزی برای جبران بخشی از کسری بودجه دولت اقدام به افزایش نرخ ارز کرده است، در این خصوص چه نظری دارید؟
**چنین نیست، همان طور که اشاره کردم این افزایش قیمت ارز به خاطر تورم انتظاری است که به وجود آمده و مهم ترین عاملش هم اجرای قانون هدفمندی یارانه هاست.
*قیمت ارز را در آینده چگونه پیش بینی می کنید. آیا این روند افزایش قیمت ادامه خواهد داشت؟
**تا زمانی که این انتظار تورمی بین فعالان اقتصادی، تولیدکنندگان و مصرف کنندگان وجود داشته باشد، این افزایش نرخ دلار هم ادامه خواهد داشت. در این راستا ارزش دلار در مقابل ریال طی چند دهه گذشته 190 برابر شده است.
* افزایش نرخ ارز چه پیامدهایی برای اقتصاد کشورمان به دنبال خواهد داشت؟
**افزایش نرخ ارز از هر جهت باعث افزایش قیمتها می شود و از این لحاظ به اقتصاد ما ضربه می زند و سطح بیکاری را بالا می برد. در واقع افزایش تورم و نرخ ارز سبب کاهش درآمد مردم می شود.